آموزش طراحی سایت و برنامه‌نویسی وب
مقایسه ChatGPT و Claude برای شروع؛ اولین تمرین عملی شما
برای شروع کار با هوش مصنوعی، لازم نیست اول بین ChatGPT و Claude یک برنده پیدا کنید. یک کار کوچک و قابل بررسی انتخاب کنید؛ مثلاً تبدیل یادداشت‌های پراکنده به برنامه خرید یا بازنویسی یک پیام کاری. نتیجه آن کار خیلی بیشتر از فهرست طولانی امکانات به شما نشان می‌دهد کدام ابزار برای نیازتان مناسب است.
در این درس، یک درخواست یکسان را برای هر دو ابزار آماده می‌کنیم، جواب را با چند معیار روشن می‌سنجیم و یاد می‌گیریم چه اطلاعاتی را اصلاً وارد گفت‌وگو نکنیم. این درس، شروع مجموعه‌ای است که مطالبش در دستهٔ هوش مصنوعی طاووس وب قرار می‌گیرد. برای انجام تمرین به دانش برنامه‌نویسی نیاز ندارید.
ChatGPT و Claude چه کاری انجام می‌دهند؟
هر دو دستیار گفت‌وگویی هستند: شما متنی می‌نویسید و آن‌ها بر اساس درخواست و اطلاعات در دسترسشان پاسخ می‌سازند. می‌توانید از آن‌ها بخواهید یک مفهوم را توضیح دهند، متن را بازنویسی کنند، چند گزینه پیشنهاد بدهند یا اطلاعاتی را دسته‌بندی کنند. این شباهت اجازه می‌دهد بسیاری از تمرین‌های متنی را با هر دو انجام دهید.
اما جواب روان، سند درستی جواب نیست. ممکن است یک نام، تاریخ یا منبع را اشتباه بنویسند. اگر سؤال درباره قیمت امروز، قانون فعلی یا مشخصات تازه یک محصول باشد، باید به منبع به‌روز مراجعه کنید. خودِ گفت‌وگو جای صفحه رسمی، قرارداد یا نظر متخصص را نمی‌گیرد.
نام محصول را هم با مدل یکی نگیرید. ChatGPT و Claude محیط‌هایی هستند که ممکن است مدل‌ها و ابزارهای مختلفی در اختیار کاربر بگذارند. نتیجه به مدل انتخاب‌شده، اطلاعات ورودی، ابزارهای فعال و محدودیت حساب بستگی دارد. بنابراین جمله «این یکی همیشه بهتر می‌نویسد» معیار قابل اتکایی برای انتخاب نیست.
در راهنمای فعلی ChatGPT، گفت‌وگوی Chat، کارهای بزرگ‌تر در Work و کارهای توسعه نرم‌افزار در Codex از هم تفکیک شده‌اند. این درس درباره گفت‌وگوی متنی است. Claude هم رابط یکپارچه تازه‌ای را به‌تدریج عرضه می‌کند؛ ممکن است در حساب شما هنوز انتخاب Chat و Cowork دیده شود. برای اجرای تمرین لازم نیست وارد محیط برنامه‌نویسی شوید یا دسترسی رایانه‌تان را بدهید.
مقایسه برای کسی که تازه شروع می‌کند
| کار | ChatGPT | Claude |
|---|---|---|
| گفت‌وگوی فارسی | می‌توان درخواست فارسی نوشت و خروجی را اصلاح کرد. | می‌توان همان درخواست فارسی و همان اصلاح‌ها را مطرح کرد. |
| بازنویسی متن داده‌شده | کیفیت را با حفظ معنا و رعایت لحن بسنجید. | همان معیارها را روی همان متن بررسی کنید. |
| اطلاعات تازه | استفاده واقعی از جست‌وجو و منبع باید مشخص باشد. | فعال‌بودن جست‌وجوی وب و منابع پاسخ را بررسی کنید. |
| هزینه و سقف استفاده | به طرح و محدودیت‌های جاری حساب وابسته است. | به طرح و محدودیت‌های جاری حساب وابسته است. |
| امکانات جانبی | وجود یک ابزار در یک حساب، دسترسی همه را ثابت نمی‌کند. | نام مشابه ابزار، یکسان‌بودن عملکرد را ثابت نمی‌کند. |
این جدول رتبه‌بندی کیفیت نیست. برای نمونه، مقایسه پاسخ بدون جست‌وجوی یک ابزار با گزارش دارای منابع ابزار دیگر منصفانه نیست. ابتدا نوع کار و امکانات فعال را یکسان کنید. اگر امکان یکسان‌سازی ندارید، تفاوت شرایط را کنار نتیجه بنویسید.
اولین تمرین: برنامه‌ریزی یک جلسه خانوادگی
فرض کنید برای یک دورهمی کوچک می‌خواهید کارها را تقسیم کنید. این مثال آموزشی است و اطلاعات افراد واقعی در آن وجود ندارد. چنین موضوعی برای شروع مناسب است چون می‌توانید درست‌بودن پیشنهادها را خودتان تشخیص دهید و اشتباه ابزار پیامد جدی ندارد.
-
در محیط رسمی و با دسترسی مجاز، یک گفت‌وگوی تازه باز کنید. برای این تمرین فقط قابلیت گفت‌وگوی متنی لازم است. اگر صفحه شما با تصویر یک آموزش دیگر فرق دارد، نام مدل یا محل دکمه‌ها را حدس نزنید؛ رابط وب و اپلیکیشن و انتشار تدریجی امکانات ممکن است متفاوت باشد.
-
متن زیر را بدون تغییر در هر دو ابزار وارد کنید. در اجرای اول، اطلاعات بیشتری به یکی از آن‌ها ندهید تا مقایسه قابل فهم بماند.
-
جواب‌ها را ذخیره کنید و ببینید آیا تعداد افراد، زمان آماده‌سازی و خواسته شما را رعایت کرده‌اند. پیشنهاد خرید وسیله گران یا استخدام نیرو با مسئله ما سازگار نیست.
-
فقط یک اصلاح روشن بخواهید: «کارها را بین سه نفر تقسیم کن و هیچ کاری بیشتر از نیم ساعت طول نکشد.» بعد ببینید اصلاح جدید باعث فراموش‌شدن محدودیت قبلی شده است یا نه.
برای یک دورهمی خانگی فرضی با شش مهمان، برنامه آماده‌سازی بنویس. سه نفر برای انجام کارها داریم و از دو ساعت قبل شروع می‌کنیم. غذا از قبل آماده است. فقط چیدن میز، آماده‌کردن نوشیدنی، مرتب‌کردن اتاق و جمع‌کردن وسایل را برنامه‌ریزی کن. خروجی فهرست زمان‌بندی‌شده باشد. اطلاعات تازه‌ای درباره بودجه یا امکانات خانه فرض نکن. اگر چیزی برای برنامه لازم است، حداکثر دو سؤال بپرس.
اگر پاسخ فقط فهرستی مثل «آماده‌سازی، پذیرایی، نظافت» بود، هنوز قابل اجرا نیست. بنویسید: «برای هر کار، مسئول، زمان شروع و معیار تمام‌شدن مشخص کن.» این درخواست به جای تعریف‌کردن از ابزار، دقیقاً نشان می‌دهد چه چیزی در پاسخ کم است.
چطور جواب بهتر را تشخیص بدهیم؟
چهار معیار را روی کاغذ بنویسید: رعایت دستور، قابل اجرا بودن، حفظ اطلاعات و مقدار اصلاح موردنیاز. به هر معیار از صفر تا دو امتیاز بدهید. صفر یعنی رعایت نشده، یک یعنی بخشی از آن رعایت شده و دو یعنی برای این تمرین قابل قبول است. این امتیاز فقط به همین کار مربوط است.
فرض کنید یک جواب زمان‌بندی دقیق دارد، اما غذاپختن را هم اضافه کرده است. آن جواب بخشی از دستور را نقض کرده، حتی اگر ظاهر مرتبی داشته باشد. جواب کوتاه‌تر ممکن است با نیاز شما سازگارتر باشد. طول متن و تعداد تیترها را به حساب کیفیت نگذارید.
همچنین ثبت کنید چند بار مجبور شدید توضیح را تکرار کنید. ابزاری که برای کار شما با یک اصلاح به نتیجه می‌رسد ممکن است انتخاب راحت‌تری باشد. از یک اجرای موفق، درباره همه کارهای آن ابزار نتیجه نگیرید؛ برای نوشتن، تحقیق و تحلیل فایل باید جداگانه امتحان کنید.
چه اطلاعاتی را از تمرین حذف کنیم؟
در اولین تجربه سراغ قرارداد واقعی، فهرست مشتریان، رمز عبور یا جزئیات پزشکی نروید. برای تمرین از متن ساختگی یا عمومی استفاده کنید. اگر بعداً به کار واقعی رسیدید، پیش از ارسال اطلاعات، سیاست محل کار و تنظیمات حریم خصوصی همان خدمت را بررسی کنید.
حذف اسم همیشه کافی نیست. آدرس، شماره سفارش، شماره تماس و ترکیب جزئیات یک اتفاق می‌تواند فرد یا کسب‌وکار را مشخص کند. برای تمرین پیام مشتری، یک سناریوی تازه بسازید؛ مثلاً «مشتری فرضی الف» و «سفارش نمونه». ارسال داده خصوصی برای گرفتن یک مثال عمومی ضرورتی ندارد.
اگر از ابزار می‌خواهید متنی برای دیگری بنویسد، نسخه نهایی را قبل از ارسال بخوانید. ممکن است قول تحویل، تخفیف یا عذرخواهی‌ای به متن اضافه کند که شما تأیید نکرده‌اید. آماده‌شدن پیش‌نویس به معنی درست‌بودن تمام تعهدهای آن نیست.
برای شروع لازم است اشتراک بخریم؟
ابتدا مشخص کنید کدام کار را می‌خواهید انجام دهید و چه دسترسی مجازی دارید. وجود یک طرح رایگان به معنی استفاده نامحدود یا بازبودن همه امکانات نیست. خرید اشتراک هم پشتیبانی منطقه‌ای را تغییر نمی‌دهد. قیمت‌ها و سقف‌ها ممکن است تغییر کنند؛ قبل از هر خرید، صفحه رسمی طرح و شرایط همان حساب را بخوانید.
برای این تمرین به امکانات پژوهش گسترده، اتصال به سرویس دیگر یا ابزار برنامه‌نویسی احتیاج ندارید. اگر با محدودیت استفاده روبه‌رو شدید، نتیجه ناقص را به عنوان ضعف کیفیت ثبت نکنید. سقف دسترسی و کیفیت پاسخ دو موضوع جدا هستند و در یادداشت مقایسه باید جدا بمانند.
تمرین پایانی: درخواست خودتان را کوچک کنید
یک کار واقعی اما بدون اطلاعات خصوصی انتخاب کنید و آن را در دو جمله بنویسید. جمله اول بگوید چه خروجی می‌خواهید؛ جمله دوم محدودیت را مشخص کند. به جای «برای زندگی‌ام برنامه بده»، بنویسید «برای مرتب‌کردن یک کتابخانه کوچک، برنامه یک‌ساعته بده؛ خرید قفسه جدید در برنامه نباشد».
حالا از خودتان بپرسید: از کجا می‌فهمم پاسخ درست بوده؟ اگر جواب روشنی ندارید، موضوع هنوز برای نخستین تمرین بزرگ است. آن را به کاری تقسیم کنید که بتوانید خروجی‌اش را با چشم بررسی کنید. در درس بعد، همین درخواست ساده را به یک پرامپت دقیق‌تر تبدیل می‌کنیم.
منابع و تاریخ بررسی
آخرین بررسی منابع: ۸ اکتبر ۲۰۲۶. مثال‌ها آموزشی‌اند و نتیجه آزمایش عملی یا رتبه‌بندی مستقل دو محصول نیستند.
